Recensies Category

  • Mart Franken super blij met Sakko Prijs 2017

    RecensiesComments (0)

    On 5 november 2017 • By

    De Hofzaal van het Markiezenhof was zaterdagochtend de gepaste plaats voor de uitreiking van de Sakko Cultuurprijs voor Kunsten en Letteren 2017. Familie en véle vrienden van kunstschilder Mart Franken waren getuigen hoe hij deze prijs in ontvangst mocht nemen. De Sakkoprijs bestaat uit een oorkonde, geldbedrag en een replica van de zeeridderwindvaan op de toren van het Markiezenhof.

    martfrankenblijsakko

    Ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van Sakko schonk deze firma in 1981, bij het bereiken van het hoogste punt van de restauratie van Het Markiezenhof, de prachtige gouden zeeridderwindvaan voor de toren van het Markiezenhof. Een schitterende kroon op de jarenlange bouwactiviteiten aan dit voormalige woonpaleis van de Heren en Markiezen van Bergen op Zoom. Tegelijkertijd werd de Sakkoprijs voor Kunsten Letteren ingesteld en hiermee legde het bedrijf de basis voor een belangrijke culturele impuls. Naast een oorkonde en een mooie financiële impuls wordt een replica van deze windvaan als prijs elk jaar overhandigd aan de winnaar.

    Toekenning
    De jury Eef Oosters, Floor de Groot, Peter Pel en Annebelle Kools, onder voorzitterschap van Willem Vermeulen, was unaniem in haar oordeel om de prijs dit jaar aan Mart Franken toe te kennen. Mart is in 1955 in Bergen op Zoom geboren en de Laureaat is al sinds zijn jeugd beeldend kunstenaar. Hij heeft zijn opleiding gevolgd aan de Kunstacademie in Amsterdam. Zijn oeuvre is zeer omvangrijk en kent vele onderwerpen. Hij wordt in het bijzonder geïnspireerd door mensen en weet hen op een ontwapenende wijze te portretteren. Naast het produceren van eigen werk heeft Mart Franken ook altijd les gegeven en zich ingezet voor tal van kunstprojecten. Bijzonder was het project waarbij de relatie tussen kunst en zorginstellingen werd gelegd.

    Waardering
    Mart Franken tekent al vanaf dat hij kleuter is en is nu een groot kunstschilder met een eigen ‘handtekening’. Schilderen is geen trucje maar hij werkt met modellen die hij leert kennen waardoor de ziel van model en van Mart wordt weggezet als portret. Hierdoor heeft de Bergse kunstschilder zich ook in de jaren zichzelf geschilderd. John Rovers uit Heerle is zeven jaar leerling van Mart en noemt hem in zijn toespraak bekwaam, betrokken en bevlogen. “Mart is betrokken bij zijn leerlingen en deelt vreugde en verdriet. Als een leerling worstelt met zijn werk dan geeft hij perfect advies en is later ook trots op het succes van de leerling. Hij is ook een zeer gewaardeerd mens door zijn 70 (zelfs ook internationale) leerlingen”, vertelt John.

    Atelier 13
    Mart geeft les aan gevorderden maar ook aan beginners, vol Passie, elke keer weer, met respect voor de persoon zelf. Lid van het Gilde, Dutch Master Painters. Opgenomen in de SAUR Kunstlerlexicon (lexicon van kunstenaars over de hele wereld). Was lid van de Nederlandse beroepsvereniging VBBKZN, waar o.a. Michael Jepkes en Ans Markus lid van waren. Atelier 13 in de St-Antoniusstraat is naast een lijstenmakerij een Galerie en Atelier, lees werkplaats, van Mart Franken. Met de naam Atelier 13 maakt Mart een associatie met Ateliers 69, een academie die kunstenaars van niveau begeleidt.

    BIJDRAGE HANS DE BOT

    http://internetbode.nl/bergen-op-zoom/mart-franken-super-blij-sakko-prijs-2017-314889

    Read More
  • BOZ in Beeld : Effe bijkletsen met Mart Franken

    Blog, Persberichten, RecensiesComments (0)

    On 10 januari 2016 • By

    Origineel artikel BOZ in Beeld : klik hier

    Druk met tentoonstellingen, zo mag je Mart wel omschrijven. Tijd dus om wat meer te weten te komen.

    “Tja Sonn, momenteel zijn er een aantal werken te zien op een expositie in Terneuzen waar ze het Stadshuis voor gebruikt hebben. Ik ben daarvoor uitgenodigd door de kunstgroep ‘Toonbeeld’. Zij waren zo enthousiast dat ze zelf mijn werken zijn komen ophalen en ook weer terug thuis zullen brengen.”

    De expositie begon op 14 december van het afgelopen jaar en zal duren tot 25 januari van dit jaar. De locatie is op het Stadhuisplein te Terneuzen.

    Zo is Mart ook gevraagd voor een tentoonstelling in Breda: “Dat is ook een portret. Van ego tot emo”. Het is een tentoonstelling van Dutch Master Painters in het Breda’s Museum. De tentoonstelling vindt plaats van 21 februari tot 14 augustus en ze zal worden geopend door Hanneke Groenteman (bekend van de TV serie ‘Sterren op het Doek’) op 21 februari.

    “Ik ben best wel een beetje trots want men kondigt aan dat ze de top van Nederlandse schilders hebben uitgenodigd. Ik ben met zes doeken vertegenwoordigd. Drie er van zijn portretten van engelen. Ik heb me laten leiden door de hedendaagse omstandigheden. Het is best wel een onrustige tijd en dat heeft me beïnvloed bij mijn schetsen. Vervolgens heb ik die uitgewerkt tot deze troelekes, of wel deze engeltjes. Het is mijn visie op hetgeen er op dit moment allemaal om ons heen gebeurt.”

    Het schetst wel een beeld van Mart die zich bezig houdt met het wereldbeeld. Aan de andere kant vind ik zelf dat Mart Franken als schilder, als kunstenaar, een ‘contradictio in terminis’ is met de term ‘portret’. Immers een portret beschouw ik als het vastleggen van een bevroren moment. Het is die ene seconde waarin je de essentie van een persoon vastlegt. De ogen stralen het gemoed uit van dat moment waar het leven hem of haar NU heeft gebracht. Maar dat is niet wie of wat de kunstenaar Mart Franken uitbeeldt in mijn ogen. Deze Bergenaar is de man van de eeuwige beweging. Nooit vertegenwoordigen zijn werken een uitknipsel uit het leven van een persoon, of de vastlegging van een moment. De danseres die hij schildert toont ons de hele dans van begin tot eind, de bewegingen en de elegantie van de passen, niet slechts die ene houding. Zo ook een portret, dat nooit in scherpe lijnen wordt vastgelegd, maar meer ons de illusie of droom van een persoon voorschotelt. We herkennen zeker het personage, maar altijd neemt het schilderij ons mee in het leven van het karakter en doet ons dromen over wat is geweest. In dat opzicht presenteert een portret van Mart Franken ons meer de herinnering en beleving aan het leven van de persoon dan dat het een kunstig kiekje van vastlegging van de gelaatstrekken is.

    Is het daarom dat je langer naar een werk van Mart kijkt, dat je telkens iets nieuws ziet of dat er zich steeds iets anders zich in je gedachten opdringt?

    Een mooi voorbeeld is het portret dat hij gemaakt heeft van Albert Aertssen met diens broer Pol op de achtergrond. Onmiskenbaar herken je de mens die Albert is, maar tevens is de mijmering vastgelegd; gedachten die wegdwalen met Pol in de hoofdrol. Het is typisch een Mart Franken; aan de ene kant denk je dat het proces van schets tot schilderij nog niet voltooid is, aan de andere kant moet er juist niets meer aan toegevoegd worden omdat het verhaal duidelijk is. In alle simpelheid ligt de complexiteit van het leven bloot. Het resultaat blijft je aandacht opslurpen en neemt je mee in de intense beleving die kunst is. Wie dit proces machtig is mag met recht tot de top van Nederlandse schilders gerekend worden. Het is dus niet voor niets dat Mart gevraagd is voor de expositie in Breda.

    Schilderij

    Read More
  • Frans Kegels over de expositie Passerelle

    Blog, RecensiesComments (0)

    On 9 januari 2016 • By

    Gisteren ben ik met mijn vrouw gaan smullen van je stevige zelfverzekerde Troelekes. Indrukwekkend aanwezige meiskes. We konden maar moeilijk weg eigenlijk. Je portretjes zijn erg sterk. Was er een van een Mongools kind, het mutsje en hals doek/dingen suggestie, gaven ons die indruk. Het was gewoon genieten. Enkele reacties van ambtenaren die voorbij kwamen en mij nog kennen : knap werk; als je goed kijkt staat er niet eens zoveel op maar je ziet alles.

    Read More
  • Frans Kegels over de expositie in Terneuzen

    RecensiesComments (0)

    On 21 februari 2015 • By

    Frans Kegels over de expositie van Mart Franken in Terneuzen : klik hier voor een verslag

    Ik ben zeer onder de indruk van het meeslepende in dit werk, voor mij kan dit iedereen zijn, je wilt mee gaan doen.
    de kracht van de penseelstreken, de rake klappen vol dynamiek .
    Carnaval in haar ziel gevangen

     

    Read More
  • Museum Van Lien, Mart Franken

    Blog, RecensiesComments (0)

    On 1 februari 2015 • By

    museum van lienHet beroemde museum voor Figuratieve Kunst, Museum Van Lien, sluit eind 2015 haar deuren.
    Mart Franken is trots, dat hij, als enige Brabander,daar een solotentoonstelling gehad heeft.
    Vanaf 1 Februari 2015, is er een Overzichtstentoonstelling te zien van werk in Eigen Bezit van het museum. Een portret van de vader van de kunstenaar is onderdeel van deze expo.

    Kijk op de site van het museum voor meer informatie.

    Reacties op de tentoonstelling van Mart Franken :

    • Mooi Mart!
    • Bijzonder mooi en aangrijpend deze portretten van Moermont.
    • Stemt tot nadenken. Fantastisch weergegeven. Om stil van te worden.
    • De portretten van Mart zijn niet allleen kunstzinnig. Ze tonen vooral hoe een streling van een penseel het woord ‘liefde” kan laten zien.
    • Indrukwekkend: zoveel mooie, oude mensen en zoveel persoonlijkheden. Prachtige expositie!
    • Schitterende tentoonstelling in een fantastische ruimte!
    • Prachtig geschilderd. Ontroerend: respect! Heel blij dit gezien te hebben.
    • Mooie tentoonstelling van portretten. Ook heel fraai: de portretten uit de eigen collectie.
    • Geraakt door het “zijn” van de portretten en van de kunstenaar. Aandoenlijk!
    • Prachtig, maar ook erg confronterend. Ik werd er toch ook wel erg verdrietig van…
    • Bedroevend mooi!
    • Herinner je gisteren, droom van morgen, leef vandaag.
    • Heel mooie, pure en ontroerende portretten met schitterende gesprekjes met de bewoners.
    • Prachtig, gevoelig. Ook mooie gedachten in de teksten, Mart! Je teksten zijn net zo levensecht als je portretten.
    • Op deze manier leven deze mensen voort!
    • Mart moet met deze expositie ‘de wijde wereld’ in. Zo knap!
    • Deze tentoonstelling van het werk van Mart Franken vond ik heel apart. Ik hoop dat al die gezichten een “vervolg” krijgen in een boek. Tezamen met de teksten uit het dagboek van Mart. Dit ter ondersteuning van de familie en als studiemateriaal voor de opleiding.

    Read More
  • Schets

    On 28 september 2014 | Blog, Recensies | By

  • Inzending project korenbeurs

    On 28 september 2014 | Blog, Recensies | By

  • drs. Johanna Jacobs, kunsthistoricus

    RecensiesComments (0)

    On 27 september 2014 • By

    Mart Franken (1955) volgde een opleiding autonoom schilderen en tekenen aan de Kunstacademie te Amsterdam na een eerdere scholing in tekenen LO en handvaardigheid A en B. Hij geeft les op verschillende creatieve centra in Bergen op Zoom en omgeving. Daarnaast werkt hij als vrij kunstenaar.

    Mart Franken woont en werkt in Bergen op Zoom, een stad waarin hij allerlei initiatieven voor kunstenaars en voor zichzelf ontplooit. Zo was hij in 1990 de initiatiefnemer en organisator van de reizende tentoonstelling ‘Brabantse kunstenaars over Van Gogh’ waarvoor tien kunstenaars uit die provincie werden uitgenodigd. De expositie was in tal van galeries en musea, waaronder Het Markiezenhof in Bergen op Zoom, te zien en eindigde in de geboorteplaats van Vincent van Gogh, Zundert.
    Een catalogus gesubsidieerd door de Nieuwe Brabantse Kunststichting (NBKS) is een tastbare herinnering aan deze tentoonstelling.
    Franken is geen kunstenaar die zich in zijn atelier opsluit. Hij treedt al jarenlang met zijn werk naar buiten in groeps- of solo- tentoonstellingen.
    Meerdere malen ging van hem het initiatief uit om met de Vastenavond een expositie van het werk van meerdere kunstenaars uit Bergen op Zoom te organiseren.
    Deze werden in 2005 en 2006 in het Stadhuis aan de Grote Markt gehouden en waren vanwege het thema en de kwaliteit een doorslaand succes.

    In februari 2007 had hij een solo-expositie “Uit ‘t ART van Mart” im Gallerie de Mollengangen. Hij toonde daar werken die weliswaar het thema Vastenavond hebben maar desondanks wat diepgaander zijn: “Vastenavend is meer dan een hossende menigte en een aangeklede Peperbus. Het is zo groot, zo breed en voor iedereen. Het is ook een feest van de diepgang. Als je dat niet begrijpt, wordt het al gauw vlak.”
    In juni 2007 nam Mart Franken deel aan de expositie “Homo Sapiens” in Gallerie de Mollengangen. Ter gelegenheid daarvan verscheen in beperkte oplage een bibliofiele uitgave “Niets dan Erotiek” die hij samen met het graficus Hugo Janssen vervaardigde. De naaktportretten van Franken worden in dit kunstenaarsboek op een verrassende manier gecombineerd met grafische werken van Janssen.
    Opvallend is de betrokkenheid van Mart Franken bij het wel en wee in Bergen op Zoom. Zo bood hij in juni 2007 bij de opening van “Op te Brugge”, een woonvoorziening voor negen verstandelijk gehandicapte jongeren, in de “Gertrudishof” een schilderij aan dat vergezeld gaat van een gedicht van de uit Bergen op Zoom afkomstige maar in Antwerpen woonachtige dichter Bert Bevers.

    Etude voor gerimpelde lippen Ze vraagt zich af waar die bloem komt, in woedeloze schaamte.
    Gestut wordt heel dat lijf door een twijfelend geraamte.
    Ze prevelt af en toe zelfdzame woorden.
    Steeds kleiner haar plek onder het azuren gewelf.
    Zie ze toch zitten: sprekend oma, en zwijgend zichzelf.

    Al eerder werkten beeldend kunstenaar en dichter samen. In 2006 verscheen de cd-rom “Pal in leegte”. Het project ontstond naar aanleiding van het vertrek naar een verzorgingstehuis van de beeldend kunstenares Martha van Meurs-de Jonge. Decennialang woonde zij, eerst met haar man Anton die eveneens beeldend kunstenaar was, en vervolgens na diens dood alleen in een groot pand aan de Kerkstraat waar ook hun ateliers gevestigd waren.
    Mart Franken heeft jarenlang zijn atelier in haar huis gehad en ook Bert Bevers kende het echtpaar goed. Na vertrek van Martha van Meurs maakte Mart Franken foto’s van het grote leegstaande pand. Deze foto’s inspireerden Bert Bevers tot een reeks gedichten met de titel “Pal in leegte”. Het volgende gedicht anticipeert op de geplande nieuwbouw tegenover het huis onderdeel uitmakend van het omvangrijke, zogeheten Paradeplan dat in maart 2007 is gerealiseerd.

    Daar dreigt nieuwbouw. Voor wie dit later leest een krot.
    Veel later. Nu daar geen verval.
    Hier wel. Beelden staan pal in leegte.
    Gordijnen vol stof schrikken zich een hoedje.

    In opdracht van de gemeente Bergen op Zoom maakte Mart Franken een artistieke impressie van het Paradeplan. In een reeks van 15 schilderijen legde hij de metamorfose van dit deel van Bergen op Zoom op geheel eigen wijze vast. Naast de daadwerkelijke bouwwerkzaamheden is er ook oog voor het menselijke aspect en de natuur: een boom die in verdrukkig komt door de bouwactiviteiten, huizen die nog een keer in hun oude staat worden geschilderd en een portret van de hoogbejaarde Martha van Meurs maken deel uitvan deze indrukwekkende en bijzondere reeks.

    Na de dood van Martha van Meurs-de Jonge schonk Mart Franken het laatste door hem geschilderde portret alsmede een tekening van haar op haar doodsbed, aan Het Markiezenhof in Bergen op Zoom dat meerdere schilderijen van haar in zijn collectie heeft.

    Het portret van vriendin en collega Martha staat niet op zich: Mart Franken is een mensenschilder. In veel van zijn schilderijen staat de mens in al zijn hoedanigheden centraal. De feestende en dansende mens in zijn vastenavondschilderijen, de mens met zijn uiterlijke en innerlijke kenmerken in zijn portretten.

    Naar aanleiding van een tentoonstelling van Jean Rustin in Het Markiezenhof maakte hij een impressie van de tentoonstelling: een bekende suppoost in dit museum, Sjaak Stelwage, wordt geportretteerd met een schilderij à la Rustin. De gelijkenis is onmiskenbaar en niet omdat Franken zich bedient van een fijnschildertechniek, maar omdat hij Sjaak kent en hem in zijn karakteristieke pose en zijn wezenskenmerken heeft `neergezet`.

    Franken observeert mensen en verdiept zich in hen. De stijl van Mart Franken is figuratief en wordt gekenmerkt door een vlotte, losse toets en een mate aan abstractie waarbij de essentie intact blijft. In zijn schilderijen speelt kleur een belangrijke rol zijn tekening zijn minimalistisch: met enkele vlotte wordt het onderwerp trefzeker verbeeld.

    Zijn wijze van werken wijst op talent dat in dienst staat van een goede beheersing van de beeldmiddelen. Corrie Hagenaars, directeur van galerie De Mollegangen, verwoordt het als volgt : “Met talenten word je geboren en Mart Franken heeft ze ontwikkeld. Hij heeft niet alleen als kunstenaar een gevestigde plaatst weten te veroveren in de Bergse samenleving , maar vooral als meelevend mens op de bres staand voor Kunst met een grote K… de K van kwaliteit”

    drs. Johanna Jacobs, kunsthistoricus

    Read More
  • Annelies Vlaanderen

    RecensiesComments (0)

    On 27 september 2014 • By

    …………..”.Ik heb ze geschilderd ,zoals ze zijn, niet mooier dan het is”
    “Het gaat erom dat ik hun wezen tref” aldus Mart Franken.
    Je ziet de rimpels, de halfopen of scheve monden, soms maar met 3 tanden erin, de ogen , die veel gezien hebben; in sommige gevallen lijkt zelfs het karakter door de verf heen te schemeren.
    Het Project is voor Nederlandse begrippen uniek, op deze schaal..

    Bron : “De gezichten van Moermont”
    BNDESTEM kunstredactie ; Annelies Vlaanderen

    Read More
  • drs. Puck Meijer, cultuurhistoricus

    RecensiesReacties staat uit voor drs. Puck Meijer, cultuurhistoricus

    On 27 september 2014 • By

    De portretten van Mart Franken

    Om te beginnen feliciteer ik bestuur en medewerkers van tanteLouise-Vivensis met de opening van dit prachtige gebouw, Residentie Moermont. Wat mij erg aanspreekt is dat kunst de zorg versterkt in dit gebouw. Je kunt het niet missen, de portrettengalerij is prominent aanwezig. Mart Franken heeft daar drie jaar aan gewerkt en ik mag u er iets over vertellen omdat ik een leerling ben van Mart. In ongeveer 13 minuten probeer ik u een beeld te geven van dit project vanuit drie invalshoeken: de opdrachtgever, de kunstenaar en tot slot wij, de beschouwers.

    De opdrachtgever komt eerst, want zonder opdracht is er geen project. De combinatie kunst en zorg lijkt op het eerste gezicht niet voor de hand te liggen, maar de wortels zijn van een respectabele leeftijd. Al in de Middeleeuwen gaven zorginstellingen – in die tijd waren dat gemeenten- regelmatig opdrachten aan een schilder. De onderwerpen waren vaak van christelijke oorsprong, zoals de zeven werken van Barmhartigheid. Maar ook het afbeelden van bewoners van wees- en gasthuizen was niet ongewoon. Het eigen gezicht van degene die geschilderd werd, speelde toen niet altijd een rol. Weeskinderen bij voorbeeld, waren allemaal hetzelfde gekleed: namelijk in de kleuren van de stad. Een voorbeeld van een gasthuisbewoner is te zien in het Centraal Museum in Utrecht. Jan van Bijlert schilderde in de eerste helft van de 17e eeuw een portret van een 100-jarige man die in het Bartholomeusgasthuis in Utrecht woonde.
    In die tijd bezaten de voorgangers van tanteLouise-Vivensis ook kunst. Dat blijkt uit de archieven, die teruggaan tot de Middeleeuwen. Jammer genoeg weten we niet wat daarop was afgebeeld.

    De combinatie kunst en zorg was en is geen monopolie voor Bergen op Zoom. Ook in onze tijd geven verschillende zorginstellingen opdrachten aan kunstenaars. Toch is dit project uniek. En dat komt door de omvang. Ik heb Marten Jan Bok -een deskundige op het gebied van kunstopdrachten van de Universiteit van Amsterdam- gevraagd of hij een project van deze omvang kent in verleden of heden. Maar hij was nog niet eerder tegengekomen dat er een portret werd gemaakt van alle bewoners van een zorginstelling.
    En juist dat gegeven benadrukt voor de opdrachtgever de eigenheid en de gelijke waarde van elk mens afzonderlijk. Daarom ook worden de mensen geschilderd zoals ze zijn. Niet jonger, decoratiever of harmonieuzer, maar portretten die levenservaring en karakter laten zien. Het geheel heeft de vorm van een groepsportret gekregen. Alle schilderijen hebben hetzelfde formaat en format. Daarbinnen kreeg de kunstenaar alle vrijheid om te schilderen volgens zijn visie.

    Dat brengt ons bij de schilder, Mart Franken. Hij accepteerde de opdracht omdat het onderwerp hem mateloos boeit. Vanuit een diepe belangstelling voor de mensen die vaak veel hebben meegemaakt, schildert hij hen. Karakter en levenservaring zijn te zien in expressieve koppen, maar ook in alledaagse attributen als krulspelden of een bloemetjesjurk.
    Die uitbeelding is geen eenrichtingverkeer. Een kunstenaar geeft ook zichzelf in het schilderij dat tot stand komt, waardoor we niet alleen degene die model staat leren kennen, maar ook de schilder. In één van mijn eerste schilderlessen zei Mart: “schilderen brengt je bij jezelf” en een paar lessen later zei hij: “elk schilderij is een zelfportret”. In al die verschillende gezichten van Residentie Moermont moet dus ook iets van Mart Franken terug te vinden zijn. Laten we eens kijken hoe hij dat doet.

    Het maken van een schilderij heeft iets magisch. Neem een stuk schilderslinnen of een andere drager, een paar penselen en 4 kleuren verf: rood, blauw, geel en wit. Verder heb je iets nodig om verf op te mengen, een pot met water en een doekje om je penselen af te vegen. De ingrediënten zijn simpel. Eén van de mensen die Mart hier schilderde zei: “wat jij doet kan ik ook, ik moet alleen nog leren tekenen”. En zo is het. De techniek is wel nodig, maar dat is niet de magie. Hoe kan het dat er op het doek een mens ontstaat die wij herkennen als onszelf of een bekende. En misschien nog universeler. Ook als we die mens niet kennen, zien we humor, achterdocht, gezelligheid, verdriet, trots, enz.

    Hoe komt het dat we dat allemaal zien in die kleuren, lijnen en vlakken die de schilder met zijn verf en penselen heeft gemaakt ? En zien we allemaal hetzelfde of ziet de één een konijn waar de ander een eend ziet ? Waaraan herken je een mens ? Houding ? Gebaren ? Oogopslag ? De vorm van ogen, mond, neus, oren ? Dat zijn vraagstukken van de psychologie waar de kunstschilder – al dan niet bewust – ook mee werkt. Hoe dan ook: er is geen vaststaand recept waarmee een portret dat meer te bieden heeft dan een reclameplaatje, tot stand kan komen. Daarvoor is naast vakmanschap en talent ook chemie nodig tussen de kunstenaar en degene die hij uitbeeldt. En een manier van schilderen die dat tot z’n recht laat komen.

    Chemie ontstaat door contact tussen mensen. Vaak is er tijd voor nodig om dat contact te bewerkstelligen. En die tijd is er tijdens het schilderproces. Voor Mart is dat essentieel. Hij praat met de mensen die hij gaat schilderen. Of beter gezegd, hij laat hen zoveel mogelijk vertellen en hij luistert, heeft belangstelling voor hun verhalen en respect voor degene die hij schildert en intussen ontstaat er een portret. Dat gaat niet altijd even gemakkelijk omdat niet alle bewoners meer in staat zijn om te communiceren. Op de één of andere manier helpt de schilderkunst daarbij. De vraag ‘mag ik je tekenen’, heeft vaak een uitwerking op mensen. Voel je je dan heel bijzonder ? Of reageer je op de aandacht die je krijgt als iemand echt naar je kijkt en naar je luistert ? Is het de persoonlijkheid van Mart zelf die vertrouwen wekt ?
    Feit is dat mensen die Mart schildert, hem veel vertellen. Ook mensen die anders niet veel zeggen of die hun verhalen al heel lang in zichzelf hebben opgesloten. Het contact is soms heel broos, het lijntje breekt maar zo. Maar een gesprek kan ook heel vrolijk zijn of spontaan.
    Door de chemie ontstaat een creatieve stroom tussen twee mensen. En een stukje waarheid over de mens die wordt afgebeeld wordt zichtbaar en de schilder legt dat vanuit zijn intuïtie vast op zijn doek. Als wij dat als beschouwer waarnemen, kan het ons ontroeren. Waarheid en ontroering hebben ook te maken met de manier van schilderen van de kunstenaar.

    In de 18e eeuw zei de schilder Liotard: “de schilderkunst is een verbijsterende tovenares. Zij weet ons met de grofste leugens te overtuigen dat zij de Waarheid zelf is”. En wat is de waarheid in de schilderkunst dan wel ? Een perfecte nabootsing van de natuur ? Anatomie en andere verhoudingen volgens de schema’s ? Dus armen niet te lang of te kort, de neus op de plaats die je in de spiegel ook ziet ? Geen groene, maar huidkleurige wangen ? De eerste rebelse schilder in de Nederlanden was Rembrandt en hij vond dit soort details niet altijd belangrijk. En ze werden steeds minder belangrijk toen verschillende kunststromingen vanaf het midden van de 19e eeuw de academische kunstwereld op zijn kop zetten. De beeldtaal van de schilder werd steeds meer gericht op individuele zeggingskracht. Het staat elke schilder vrij om te experimenteren met penseelstreken, vormen, kleuren, composities. Mondriaan abstraheerde uiteindelijk wat hij uit wilde beelden tot lijnen en vlakken en Matisse liet ons een wereld van kleur na.
    Soms benoemden kunstenaars zelf de stijl waarin ze werkten en soms zorgde de kunstgeschiedenis daar achteraf voor om wetenschappelijke ordening en beschrijving mogelijk te maken. Schilders die op dit moment werken, zijn daar niet gemakkelijk in te passen en het is dan ook niet mogelijk om Mart Franken een bestaand stijletiket op te plakken. Er zijn natuurlijk wel overeenkomsten in benadering met andere schilders, maar de uitwerking is uniek en van hemzelf. Zijn stijl lijkt nog het meest op het expressionisme omdat individueel en gevoelsmatig werken daarin een grote rol spelen. Voor Mart is intuïtie het sleutelwoord. Een nieuw schilderij is een onbeschreven blad waarbij hij van te voren niet weet wat er gaat ontstaan. Hij gaat alle beperkingen die dat proces kunnen verstoren uit de weg. Er is dus per definitie geen vooropgezet plan of een bedachte stijl. De mens die door hem wordt geschilderd bepaalt uiteindelijk door zichzelf te zijn de stijl en de kleur waarin hij of zij wordt afgebeeld.

    Kortom: door de wisselwerking die in gang is gezet door het contact en wordt uitgevoerd door het eigen handschrift van de kunstenaar, zie je in elk schilderij de visie van de schilder op wat hij waarneemt en daarmee is het ook een zelfportret.

    En tot slot zijn u en ik, de beschouwers aan de beurt. Meer dan 300 portretten laten elk een eigen wereld zien en als groepsportret geeft het een bijzonder beeld van het ouder worden. Het doet mij denken aan een lied van Herman van Veen waarin hij zingt over het ouder worden: “al dat vreselijke snoeven zal tenminste niet meer hoeven.” In de portretten is dan ook geen hiërarchie meer te zien, iedereen is evenveel waard en is zichzelf.

    Maar daar blijft het niet bij. Afbeeldingen werken naar twee kanten. De kunstenaar heeft zijn visie in de afbeeldingen gepresenteerd en die afbeeldingen zelf hebben daardoor ook de kracht om naar buiten toe die visie op te roepen. En daarmee vaak ook de kunstenaar. Ik geef een voorbeeld. Neem zonnebloemen in uw gedachten. Aan wie of wat denkt u dan ? Waarschijnlijk aan Van Gogh. En aan zonnige dagen in de Provence misschien of een andere associatie.

    Voor een aantal bewoners van Residentie Moermont werken de portretten op een bijzondere manier. Ik heb begrepen dat het feit dat Mart daar zit te schilderen de creativiteit van diverse bewoners wakker maakt of weer wakker maakt. Zien schilderen doet schilderen !

    Het werkt ook voor mij. Mijn moeder lijdt aan de ziekte van Alzheimer en zij woont in een verpleegtehuis. Ik ervaar het bezoek aan mijn moeder heel anders door Marts werk en wat het uitstraalt. Het is veel lichter geworden omdat ik haar en haar medebewoners niet meer ervaar als zieken die in een doodlopende straat wachten op het einde. Ik ben heel dankbaar voor de nuances die ik nu zie. Daarin zitten heel veel sprankjes geluk. Ik hoop van ganser harte dat Marts werk op veel mensen deze uitwerking zal hebben.

    U gaat straks de portretten bekijken of weer bekijken en het zal misschien niet mogelijk zijn om dat vandaag in alle rust te doen. Dat is jammer, Mart heeft ze met veel aandacht gemaakt en ze verdienen het om met evenveel aandacht bekeken te worden. Maar u kunt altijd terugkomen natuurlijk.
    Ik geef u graag een paar woorden als leidraad mee van Louis Couperus. Hij omschrijft precies wat ik bedoel hoe u zult kunnen genieten van de portretten. En ik citeer: “….alle met de bekoring van haar lijnen en kleuren, alle het stille gebaar van hun beweging en emotie.”

    Lezing van drs.Puck Meijer ,cultuurhistoricus, bij de opening van Residentie /verpleeghuis Moermont te Bergen op Zoom.

    Read More